Polska ma więcej do dania Europie, niż jej się wydaje
Autor: Michał P. Dybowski — założyciel i współzarządzający Fundacją Healthcare Poland; architekt systemowy i twórca polityk zdrowotnych · stan na 04 czerwca 2026
10 czerwca 2026 roku komisarz Olivér Várhelyi zasiądzie w Brukseli do rozmowy, której temat brzmi technicznie, a stawka jest fundamentalna. „Dialog wdrożeniowy" w sprawie rozporządzenia o europejskiej przestrzeni danych zdrowotnych (EHDS) ma odpowiedzieć na pytanie: jak sprawić, by jedno z najambitniejszych praw cyfrowych Unii dało obywatelom obiecane korzyści przy możliwie najmniejszym ciężarze administracyjnym.
Komisja zaprosiła firmy farmaceutyczne, producentów wyrobów medycznych, organizacje badawcze, stowarzyszenia pacjentów i federacje szpitali — by zebrać od nich, gdzie naprawdę boli i co należy uprościć. To rzadki moment, w którym wielki akt prawny przestaje być deklaracją, a staje się harmonogramem, budżetem i listą obowiązków.
Rozporządzenie (UE) 2025/327 ustanawiające europejską przestrzeń danych zdrowotnych zostało opublikowane 5 marca 2025 roku i weszło w życie 26 marca 2025 roku. To pierwsza w Unii wspólna „przestrzeń danych" poświęcona konkretnemu sektorowi — kamień węgielny Europejskiej Unii Zdrowotnej.
Prawo obywatela do dostępu do własnej elektronicznej dokumentacji medycznej, jej kontroli i udostępniania lekarzom ponad granicami.
Ściśle regulowane wykorzystanie zanonimizowanych danych do badań naukowych, innowacji i kształtowania polityki zdrowotnej.
Certyfikacja systemów elektronicznej dokumentacji medycznej, tak by systemy z różnych krajów potrafiły się ze sobą porozumieć.
To nie rewolucja jednego dnia, lecz dekada konsekwentnej budowy. Decyzje podejmowane teraz zaważą na tym, kto w 2029 i 2031 roku będzie gotowy, a kto będzie gonił.
Szacunek Komisji Europejskiej
Spodziewany wzrost sektora zdrowia cyfrowego
Pacjentka z Wrocławia, która łamie nogę na nartach w Austrii, nie musi tłumaczyć na migi, na co jest uczulona — lekarz w Innsbrucku może, za jej zgodą, zobaczyć kartę podsumowania pacjenta.
Dane zdrowotne to najbardziej intymna kategoria informacji o człowieku. EHDS nie zastępuje istniejących zabezpieczeń — nadbudowuje się nad RODO, aktem o zarządzaniu danymi, aktem w sprawie danych i dyrektywą NIS. Prawo wprost zakazuje wykorzystywania danych do podejmowania decyzji szkodliwych dla człowieka oraz do celów marketingowych.
Dane nie wędrują do badacza — to badacz wchodzi do danych. Na zewnątrz wychodzą wyłącznie zagregowane wyniki. Próba ponownej identyfikacji osoby jest zakazana.
Każdy obywatel może zgłosić sprzeciw wobec wtórnego użycia swoich danych w sposób prosty i odwracalny.
EHDS może stać się infrastrukturą kultury uczenia się na błędach w skali kontynentu — nie pręgierzem, lecz lustrem, w którym system widzi własne słabe miejsca.
W rozmowie o cyfrowym zdrowiu lubimy zakładać, że jesteśmy uczniem podpatrującym prymusów. Tymczasem liczby z końca 2025 roku rysują obraz kraju, który w kilku wymiarach jest prymusem sam.
Dane Centrum e-Zdrowia za 2025 rok
W cztery lata od startu systemu
Internetowe Konto Pacjenta aktywne
Aplikacja z oceną 4,8 gwiazdki; 500 tys. aktywnych miesięcznie
Centrum e-Zdrowia realizuje operacyjną wymianę e-recept transgranicznych w sieci MyHealth@EU od września 2022 roku — jako jeden z pierwszych krajów UE. Polski pacjent może dziś wykupić leki na receptę m.in. w Chorwacji, Estonii, Finlandii, Czechach, na Litwie, Łotwie, w Portugalii, Grecji, na Cyprze i w wybranych regionach Hiszpanii.
W 2025 roku Centrum e-Zdrowia przeszło audyt operacyjny przeprowadzony przez firmę Gartner na zlecenie Dyrekcji Generalnej KE ds. zdrowia. Raport z 17 października nie zawierał żadnych błędów ani uwag — audytorzy podkreślili, że Centrum e-Zdrowia może być przykładem dla innych krajów. 14 listopada sekretariat eHDSI potwierdził zgodę na kontynuację na kolejne trzy lata.
Rozwiązania, które dopiero rekomenduje się innym, w Polsce już działają. — Raport Gartner, październik 2025
W tym samym roku Polska uczestniczyła w transgranicznych testach interoperacyjności karty podsumowania pacjenta (projekt Patient Summary Poland) i zakończyła pilotaż POTENTIAL dotyczący elektronicznej identyfikacji pacjenta.
Polskie dane same w sobie nie wystarczą do badań nad chorobami rzadkimi czy podtypami nowotworów. HealthData@EU to sieć federacyjna: dane pozostają w kraju, a do badacza trafia wynik analizy — suwerenność i europejska skala współistnieją.
Bez wspólnych standardów metadanych i procedur dostępu każdy kraj budowałby własną wieżę Babel. EHDS narzuca jeden punkt wejścia, jeden formularz wniosku i jasne terminy rozpatrzenia.
Rozporządzenie wymusza powołanie organu dostępu do danych zdrowotnych. Europejskie ramy, fundusze Horyzontu Europa i KPO są realną dźwignią — pod warunkiem że potraktujemy je jako narzędzie, a nie kolejny obowiązek do odhaczenia.
Certyfikacja, budowa organów dostępu, dostosowanie do formatu wymiany — kosztuje to również mniejszych graczy: szpitale, przychodnie, startupy. Dialog z 10 czerwca ma temu zapobiec.
W 2025 roku odnotowano 1443 incydenty cyberbezpieczeństwa w sektorze zdrowia. Centrum e-Zdrowia uruchomiło własne Centrum Operacji Bezpieczeństwa. Efektywność i odporność to dwie strony tej samej monety.
Prawo do sprzeciwu jest tylko tak realne, jak realne jest zrozumienie obywatela. Uczciwa komunikacja bez technokratycznego żargonu jest częścią architektury bezpieczeństwa.
Projekt HeliX — europejska platforma federacyjnej sztucznej inteligencji dla zdrowia — odpowiada na ten sam problem co EHDS: jak uczyć się z danych całej Europy, nie przenosząc ich poza granice kraju.
Fundacja wnosi do krajowego wdrożenia trzy rzeczy:
HeliX i EHDS to nie konkurencja — to dwa poziomy tej samej idei: dane zostają u siebie, wartość krąży po całej Europie.
Europejska przestrzeń danych zdrowotnych nie jest projektem informatycznym. Jest projektem cywilizacyjnym, w którym Europa próbuje udowodnić, że da się jednocześnie chronić godność jednostki i wykorzystać potęgę danych dla wspólnego dobra — że nie trzeba wybierać między prywatnością obywatela a postępem medycyny.
EHDS jako infrastruktura pomiaru w skali kontynentu — bez danych nie wiemy, gdzie system się ugina.
Akt projektuje drogę od danych do decyzji — klinicznej, regulacyjnej, inwestycyjnej — tak, by była szybka i bezpieczna zarazem.
Harmonogram do 2031 roku to plan rozpisany na konkretne kategorie danych i daty, a nie mglista wizja.
Organy dostępu, certyfikacja systemów, audyty i prawo obywatela do wglądu — mechanizmy rozliczalności wbudowane w samą konstrukcję.
Polska ma w tej rozmowie nie tylko interes. Ma także coś do powiedzenia. — Michał P. Dybowski, Healthcare Poland Foundation
Europejska przestrzeń danych zdrowotnych